Jupiter – Pilaanetii Guddaa Keessa Soolarii (knm)
Eeyyee! Kunoo adeemsa gabaabaa waa’ee pilaanetii Jupiter (Jupiter Planet) Afaan Oromoo keessatti:
Jupiter – Pilaanetii Guddaa Keessa Soolarii
- Maqaa fi Iddoo:
Jupiter jechuun maqaa pilaanetii afraffaa kan aduu irraa fagoo ta’e.
Pilaanetii Soolarii (Solar System) keessa kan argamu yoo ta’u, pilaanetoota hundaa caalaa guddina qaba.
- Guddina isaa:
Jupiter pilaanetii hundumaa caalaa guddaa dha.
Dachii (Earth) ol 130 ol irratti qabata – bakka dachii 130 ol itti galchu danda’a jechuu dha.
- Ijaarsa isaa:
Jupiter pilaanetii gaasii (gas planet) dha, lafa jabaataa hin qabu.
Baay’ee Hydrogen fi Helium irraa ijaarameera.
- Halluu fi Fuula isaa:
Halluun isaa mixaa keelloo, magariisaa fi diimaa fakkaata.
Fuulli isaa sirna rooba cimaan marfame. ‘Great Red Spot’ jedhamee waamamu kan ta’e rooba bubbee cimaa (storm) ta’e waggoota 300 oliif jiru qaba.
- Satelaayitii (moons):
Jupiter satelaayitii (moons) 90 ol qaba.
Moons isaa gurguddoo 4 akka Io, Europa, Ganymede, fi Callisto jedhaman beekamu.
- Kuufama Ringii (Rings):
Akkuma Saturn, Jupiteris ringii (ring system) xiqqaa qaba, garuu ifa hin ta’u waan xiqqaa fi dukkanaa’eef.
- Marsaa fi Deddeebii:
Marsaa aduu guutuu ittiin xumuratu waggaa 12 guutuu fudhata.
Garuu yeroo tokko guutuu ofiin marsu (rotation) sa’aatii 10 qofa.
- Afaarsaa:
Nama biraa irraa fagaatee daqiiqaa hedduu (light minutes) tti si’aawaa dha.
Yeroo hedduu pilaanetii ifaa ta’ee samii irratti mul’atu yoo ta’u, immoo teleskoopiin ilaalchisuun sirna baay’ee ajaa’ibaa namaaf mul’isa.
Gabaabumatti:
Jupiter pilaanetii guddaa, humna cimaa qabu, fi satelaayitii baay’ee qabu dha. Seenaa, mala qorannoo fi sirna samiitiif baay’ee barbaachisaa dha.
Wantoota dabalataa akka:
Seenaa Jupiter keessatti argamu
Jupiter irratti jiraachuu wantoota lubbu qabeeyyii danda’amu
Qorannoo NASA fi spacecraft (e.g., Juno)
irratti odeeffannoo barbaadde na gaafadhu! 🌌🪐
